Cromatin là gì?

Cromatin là hệ thống điều tiết gen.
Phân tử ADN có cấu tạo gồm hai chuỗi. Trong đó mỗi gốc của chuỗi này tương ứng với một gốc nhất định của chuỗi kia (A-T, G-C).
Chiều dài của một phân tử ADN gần bằng 2m, trong khi đó đường kính trung bình của nhân tế bào không quá 5mcm. Điều này chứng tỏ phân tử ADN phải được đóng gói bằng phương pháp đặc biệt, một mặt cho phép giảm kích thước (chiều dài) của phân tử xuống nhiều lần, mặt khác vẫn đảm bảo được các chức năng “bình thường” của ADN như truyền thông tin từ nhân ra nguyên sinh chất. Việc điều tiết đếm các thông tin di truyền do phức bộ ADN và các phân tử khác thực hiện. Các protein giữ vai trò đáng kế đối với trật tự tổ chức ADN trong nhân. Các protein nhân thường chia thành hai nhóm: các histon và không phải histon. Các protein không histon rất đa dạng. Có tới hàng trăm protein loại này, chúng thực hiện các nhiệm vụ khác nhau (cấu trúc, điều hòa, men v.v). Tất cả có 5 loại protein dạng histon, ký hiệu là H1, H2A, H2B, H3, H4. Chúng có rất nhiều các gốc acid amin mang điện tích dương, đảm bảo việc tạo thành tổ hợp protein với ADN vững chắc, nhằm tạo thành cấu trúc với trật tự nhất định là cromatin. Giữa các histon và các ADN thường có mối tương quan 1:1. Trong thành phần của cromatin còn có các phân tử ARN và lipid.
Cromatin là hệ thống điều tiết gen. Nhờ đặc điểm cấu tạo của mình mà nó có khả năng kiểm tra việc hiện thực hóa thông tin di truyền. Yếu tố cơ bản của cromatin là nucleosom. Nó được cấu tạo bởi phân tử histon – được gọi là lõi nucleosom với các phân tử ADN tạo thành từ 146 đôi các gốc bao quanh. Trên các bức ảnh chụp bằng kính hiển vi điện tử một phần cromatin ngưng tự của nucleosom giống như những sợi chỉ với các hạt cườm xuyên thành chuỗi. “Sợi chỉ” là các phân tử ADN liên kết các phần tiếp giáp nhau của nucleosom (người ta gọi chúng là các phần lin – ke) dài từ 20 đến 80 đôi gốc. “Hạt cườm” là nucleosom nhỏ và phần lin – ke tạo thành nucleosom nguyên vẹn. Đó là mức tổ chức đầu tiên của cromatin. Bản thân các nucleosom cũng tạo thành các cấu trúc thuộc cấp cao hơn như: nucleosom cũng tạo thành các cấu trúc thuộc cấp cao hơn như: các sợi (fibrillla) cromatin. Histon H1 giữ vai trò quan trọng trong việc tạo ra fibrilla (sợi con). Nó làm nhiệm vụ “gắn” các nucleosom. Sơi cromatin (cromatin fibrilla) tạo thành các mắt xích với kích thước 20-80 ngàn đôi gốc dọc theo các mẫu protein dưới dạng protein không histon. Người ta cho rằng mỗi đoạn như vậy tương ứng với một đơn vị chức năng của gen.